Gedichten

Gedicht voor het planten in 2008

4 BOMEN VOOR WIT-RUSLAND (Leo Mesman)

4 mannen
die opstonden tegen die ene
die het volk de vrijheid benam
en verdwenen

4 bomen
hier geplant als levend teken
opdat wij geen dag vergeten
te bewenen

4 mannen
die opstonden tegen die ene
die het volk de vrijheid benam
en verdwenen

Gedicht voor de herdenking in 2009

U MOCHT ER ZIJN  (Arnoud Rigter)

hier, in dit kikkerland van groenzone’s en rijstroken, (ieder
heeft recht op sleur, waarbuiten je ook bestaan mag),
hier blijf je niet dagelijks achter wit-rusland haken

wit-rusland, het klinkt uitgestrekter dan het is (als
afsplitsing van dat grote rode) waar praten we over,
er schijnt zo weinig ruimte te zijn dat men eenvoudig
vier mannen met uitgestoken nekken zoek kan maken

waar praten we eigenlijk over? waarom kleeft een land
met hardnekkige stilte zoveel praat aan? van wie is deze
bloedneus? kan de eigenaar dezes de hand opsteken a.u.b.?

er bestaat een jeuk, men moet er iets mee (ieder heeft recht
op dwangmatigheid): zo obscuur dat het vast iets
menselijks is, dat wat vier namen kwijt wil

krasovsky, zavadsky, gonchar, zakharenko, er zijn andere
naamdragers die iets met hun jeuk doen, door hardop
te zeggen: u mocht er zijn

Arnoud Rigter was van 2008 tot 2010 stadsdichter van Eindhoven

Gedicht voor de herdenking in 2010

NIETS MEEGEMAAKT (Leo Mesman)

Niets meegemaakt tot nu toe van gewicht
niet vervolgd, verdreven
of naar een kamp versleept

Honger en gebrek gingen mijn deur voorbij
oorlogsgeweld enkel bekend
van boek, film en tv

Wie weet bewijst de geschiedenis
mij nog eens de twijfelachtige eer
bij me langs te komen

En wie weet welke rol
mij dan zal zijn toebedeeld:
getuige, slachtoffer, dader?

Uit de bundel: Zomaar Zestig (gedichten), Fado Press Tilburg 2009

Gedicht voor de herdenking in 2011

BRIEFJE UIT MINSK (piet van den boom)

lieve jongen ik wilde dat je hier was
maar niemand weet waar je bent.
ik mis je elke tel van elke dag.
je bent niet hier, meer weet ik niet.

het is hier nog steeds zoals het was.
in de winter is het nat en koud
de zomers benauwd en wisselvallig.
je begrijpt wel wat ik hiermee bedoel.

de mensen hier hebben er vrede mee.
ze hebben wat ze hebben
en willen liever niets verliezen
en vinden dat we krijgen wat we verdienen.

de buren lijken je niet te missen.
ze vragen nooit iets over je.
ze doen alsof je niet bestaan hebt
en wachten niet op je terugkeer.

vrienden bekijken me met medelijden
en een zweem van ongeduld.
met hun oorverdovend zwijgen
pleiten ze zich vrij van schuld.

misschien ken je
ons telefoonnummer niet meer.
of vergist de postbode zich
steeds in het adres.

misschien ben je vertrokken
naar een land dat niet bestaat.
of zit je opgesloten
in een gevangenis die niet bestaat.

het lijkt wel of je bent opgelost in lucht
dus zucht ik soms heel diep
en hoop dan dat er
weer iets van jou bij me is.

Piet van den Boom was van 2010 tot 2013 stadsdichter in Eindhoven

Gedicht voor de herdenking in 2012

TER HERINNERING AAN HEN DIE VERDWENEN (Vladimir Neklyaev)

Onder de doden noch de levenden zijn jullie te vinden.
Een tijding van jullie overlijden heeft ons nimmer bereikt.
Jullie zijn zomaar verdwenen, als wind die is gaan liggen.
Ontheemd bleven jullie dierbaren achter.

En wij, wij gingen door met leven. We moeten wel.
Alleen zo doorgronden we de prijs die we voor alles betalen,
En wel de hoogst denkbare:
Dat er geen graven zijn,
Waar we terechtkunnen met onze tranen.

Gedichten voor de herdenking in 2013

TOORTS (Catharina Boer)

Het grijze zwijgen is natuurlijk
wet voor hem die achter muren
angstig gevangen in de schaduw
blijft van misdadige dictaturen.

Wie protesteert wordt opgepakt,
en dan wordt niets meer vernomen
van hem of dader die hem brak,
als zijn lichaam wordt gevonden.

Alleen de vrije stem breekt wet
met het licht dat schrijvers richten
op dit onrecht als een toorts om door
te geven tegen marteling en moord.

IEMAND (Vital Ryzhkov)

De tijd, hoe pietluttig ook, is heel wat wijzer dan het geheugen,
want hij laat alle dingen op hun plek,
zoals je huisbaas, die chagrijnig rokend
door het raam zit toe te kijken
hoe de herfstbladeren langs onzichtbare treden naar beneden rollen,

en gaat, terwijl ergens toch een kostbare zilveren vork op de vloer belandt,
of een handvol aarde uit iemands handen op iemands graf neerploft,
rustig liggen spinnen op een muur van vrede,
loom als een tot een kleine bal opgerolde kat.

Maar nu scheuren de bladeren zich los van hun vergeelde navelstreng
en er lijkt niets ter wereld zo zenuwslopend,
als het gevoel dat er elk moment iemand kan opdagen
en iemand kan verdwijnen.

Gedicht voor de herdenking in 2014

BERGEN VERZET (Merel Morre)

waarschijnlijk trok ik iets leuks aan
waarin ik zo dun mogelijk leek
fietste ik via de bakker voor taart
naar de toneelschool
die dag werd ik 22
zeven mei 1999

terwijl ik me een plek worstelde
in een leven dat mij belangrijk
nee
groots en meeslepend leek
verzette jij bergen
voor jezelf
en voor anderen

terwijl ik me verzette tegen mezelf
tegen alles wat achter me en aan me
verzette jij je
mét jezelf
en een paar anderen
tegen wat fout

zeven mei 1999
ik verdween bijna – door mezelf
jij verdween echt – door anderen
en toch bleef je
want je hebt
bergen verzet

Merel Morre is stadsdichter in Eindhoven

Gedicht voor de herdenking in 2015

HET LAND VAN MIJN DROMEN (Leo Mesman)
Voor Valeriya Krasovskaya

Dromen wil ik van een land
Waarin mensen vrij als vogels zijn
En niemand vogelvrij verklaard wordt.

Dromen wil ik van een land
Waarin mensen rechten hebben
En de waarheid zegeviert.

Dromen blijf ik van een land
Waarin bomen enkel bomen zijn
Voor vogels die erin nestelen en zingen.

Gedicht voor de herdenking in 2016

EINDELOOS VRAAGTEKEN (Nienke Esther Grooten)

En als elk jaar
Staan we weer bij elkaar
Komen we samen
Denken aan jullie

En als elk jaar
Staan we met onbeantwoorde vragen
Blijven we herhalen

Waar het om gaat
Opdat jullie niet vergeten worden
Opdat we altijd even stil kunnen staan
Bij deze bomen samenkomen
Vraagtekens blijven plaatsen

Mannen, voor altijd onbeantwoord
Diep in onze herinnering
Nooit nooit nooit vergeten, maar
Ook nog altijd niet gevonden.

Nienke Esther Grooten is stadsdichter in Eindhoven